[ 5 - آية تجارت ] 5 - يكى از سه دليل اخير عبارتست از آيهء تجارت ، قرآن فرمود : لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ « 1 » كيفيّت استدلال : آيه فرموده : اكل مال به باطل و تصرف و تملّك اموال يكديگر بدون مجوّز و سبب شرعى و اسباب مملكّه حرام است مگر در صورتى كه سبب اكل و تملّك تجارت از روى تراضى باشد و كلمهء عن براى مجاوزت است ، رميت السهم عن القوس يعنى تير از كمان تجاوز و عبور كرد ، عن القوس اى المتجاوزة المتعدّية العابرة عن القوس ، پس بايد كمانى باشد تا تير از آن عبور كند . . . در ما نحن فيه هم تجارة عن تراض يعنى تجارت و دادوستدى كه از كانال تراضى بگذرد و در خارج واقع شود ، تجارت صادره از تراضى ، تجارتى كه از تراضى طرفين سرچشمه بگيرد ، يعنى اوّل تراضى و بعد تجارت ، يعنى تراضى سابق باشد و تجارت مسبوق باشد ، و سبب مملّك چنين تجارتى است ، و در بيع مكره اين عنوان صادق نيست ، آنجا تجارت صادره از تراضى نيست بلكه تجارت و معامله بدون تراضى بوده و تراضى بعدا ملحق مىشود ، كه تجارت سابق و تراضى مسبوق است پس چنين معامله‌اى مجوّز اكل و تصرّف و تملّك نيست ، پس باطل است . [ 6 - حديث رفع ] 6 - يكى ديگر از سه دليل روايت مشهور نبوى « حديث رفع » است كه در فرازى فرموده : رفع عن امّتى ما اكرهوا عليه ، و در ما نحن فيه شخص مكره بر اصل معامله و بيع مكره شده ، و حديث رفع اصل اين عمل اكراهى را برمىدارد ، يعنى چنين معامله‌اى بىاثر است و وجودش كالعدم است . و همان‌طور كه اگر تكوينا معامله‌اى نبود اثرى هم نبود و رضايت لاحق

--> ( 1 ) سورهء نساء آيهء 29 .